معیشت؛ فراتر از یک مسئله اقتصادی
روایت رئیسجمهور از جنگی که دیده نمیشود و عمداً پنهان میماند
گفتوگوی رئیسجمهور با KHAMENEI.IR را اگر کسی صرفاً یک مصاحبه خبری بداند، یا آن را در حد چند تیتر اقتصادی تقلیل دهد، یا هنوز سازوکار جنگ امروز را نفهمیده، یا نمیخواهد بفهمد. این گفتوگو نه گزارش عملکرد است، نه دفاعیه، نه تبلیغ دولت؛ این یک تلاش آگاهانه برای بازتعریف «صحنه نبرد» است، صحنهای که سالهاست دشمن کوشیده آن را از سیاست جدا کند، از امنیت منفک نشان دهد و به یک موضوع صرفاً معیشتی و روزمره تقلیل بدهد. رئیسجمهور دقیقاً همین دام را نشانه میگیرد و میگوید آنچه امروز بر سفره مردم میگذرد، نه حاصل تصادف است و نه نتیجه طبیعی اقتصاد، بلکه محصول یک جنگ ترکیبی است که فشار اقتصادی، تحریف رسانهای و فرسایش روانی را همزمان پیش میبرد.
برنامه ۲۰ بندی و شکستن روایت بیبرنامگی
وقتی از برنامه ۲۰ بندی سخن میگوید، مسئله عدد نیست؛ عدد فقط نشانهای است برای این پیام که دولت، برخلاف روایت مسلط رسانههای معاند، در وضعیت انفعال و سردرگمی بهسر نمیبرد. این برنامه، قبل از آنکه فهرستی از اقدامات اجرایی باشد، پاسخی است به یک عملیات روانی گسترده که سالهاست با یک جمله ساده تکرار میشود: «هیچ برنامهای وجود ندارد». رئیسجمهور در این گفتوگو تلاش میکند این گزاره را بشکند و همزمان یک خط تمایز روشن ترسیم کند؛ داشتن برنامه بهتنهایی کافی نیست، آنچه تعیینکننده است، شجاعت اجرای آن در شرایط فشار و مقاومت در برابر موجسازیهای هدفمند است.
ناترازیها؛ نتیجه تعویق تصمیمهای سخت
او وقتی از ناترازیها سخن میگوید، از موضع توجیه حرف نمیزند؛ برعکس، تلاش میکند یک حقیقت تلخ را بدون بزککردن بیان کند: سالها تعویق تصمیمهای سخت، انباشت خطاهای ساختاری و فرار از اصلاحات واقعی، امروز کشور را به نقطهای رسانده که دیگر نمیتوان با مُسکنهای مقطعی یا شعارهای پوپولیستی آن را اداره کرد. در این روایت، ناترازی انرژی، کسری منابع و فشار بر بودجه، بهانه نیستند؛ نشانهاند. نشانه اینکه اگر تصمیم گرفته نشود، تصمیم از بیرون تحمیل خواهد شد؛ اگر اصلاح صورت نگیرد، فروپاشی تدریجی اعتماد عمومی رقم خواهد خورد.
جنگ رسانهای و هدفگیری سفره مردم
بخش مهم و کمتر گفتهشده گفتوگو، آنجاست که رئیسجمهور مستقیماً به پیوند میان اقتصاد و امنیت اشاره میکند. او میگوید جنگ امروز فقط با موشک و تانک پیش نمیرود؛ جنگ امروز، با تیتر، با کلیپ، با شایعه و با القای بنبست جلو میآید. معیشت مردم، در این معادله، به حساسترین نقطه اصابت تبدیل شده است؛ نقطهای که اگر رها شود، دشمن بدون شلیک حتی یک گلوله، میتواند اعتماد را هدف بگیرد و انسجام اجتماعی را فرسوده کند. اینجاست که رئیسجمهور بر ضرورت توضیحدادن، شفافسازی و گفتوگو با مردم تأکید میکند؛ نه از سر علاقه به رسانه، بلکه از سر ضرورت امنیتی.
اصلاح اقتصادی بدون عدالت، بحرانساز است
او در این گفتوگو تلاش میکند یک سوءتفاهم خطرناک را هم تصحیح کند؛ اینکه هر اصلاح اقتصادی، لزوماً به معنای فشار کور بر مردم است. رئیسجمهور تصریح میکند که اصلاح مصرف، مدیریت یارانهها و ساماندهی انرژی، اگر بدون عدالت و بدون درنظرگرفتن اقشار آسیبپذیر باشد، نهتنها راهحل نیست، بلکه خود به بحران تازهای تبدیل میشود. این جمله، پاسخی است به دو جبهه همزمان: از یکسو، جریانهایی که هر اصلاحی را خیانت معرفی میکنند، و از سوی دیگر، نگاههای تکنوکراتیکی که جامعه را صرفاً عدد و نمودار میبینند.
در لایهای عمیقتر، این گفتوگو تلاشی است برای شکستن یک دوگانه فرساینده؛ دوگانهای که هر دولت را وادار میکند گذشته را نفی کند و همهچیز را از صفر شروع نماید. رئیسجمهور با تأکید بر تداوم پروژههای کلان دولتهای پیشین، پیام میدهد که کشور میدان تسویهحساب جناحی نیست. این موضع، در شرایطی که بحرانها به هم گره خوردهاند، یک انتخاب سیاسی پرهزینه اما ضروری است؛ انتخابی که اگرچه ممکن است رضایت کوتاهمدت برخی جریانها را جلب نکند، اما از فروپاشی زنجیره تصمیمسازی جلوگیری میکند.
معیشت بهمثابه معیار کارآمدی دولت
در نهایت، آنچه از این گفتوگو برمیآید، یک پیام مرکزی است که نمیتوان آن را نادیده گرفت: معیشت مردم، نه حاشیه سیاست است و نه قربانی مصلحتسنجیهای کوتاهمدت. معیشت، معیار سنجش کارآمدی دولتها، صداقت حاکمیت و میزان درک ما از جنگ زمانه است. رئیسجمهور در این گفتوگو تلاش میکند بگوید دولت، میدان را به رسمیت شناخته و میداند که هر عقبنشینی در این عرصه، فقط یک پیام دارد: دعوت دشمن به پیشروی بیشتر. حال اینکه این ایستادن چگونه و تا کجا به نتیجه میرسد، پرسشی است که پاسخ آن نه در مصاحبهها، که در واقعیت زندگی مردم نوشته خواهد شد.
KHAMENEI.IR
