شگفتی چهارم دشمن چیست؟ ۵ نشانه جنگ ترکیبی علیه ایران
شگفتی چهارم دشمن؛ از خیابانهای ما یا از سفرههای ما؟
شگفتی چهارم دشمن شاید دیگر از آسمان و میدان جنگ آغاز نشود؛ بلکه از جایی نزدیکتر، یعنی فضای مجازی، اقتصاد و شکافهای اجتماعی شروع شود. تجربه رویاروییهای اخیر نشان داده است که دشمن در کنار فشار نظامی، روی جنگ روانی و ایجاد اختلاف داخلی نیز حساب ویژهای باز کرده است. سه بار غافلگیر شدیم؛ اما هر بار دشمن در رسیدن به هدف اصلی خود ناکام ماند. حالا پرسش مهم این است: شگفتی چهارم قرار است از کجا ضربه بزند؟ از خیابانهای ما یا از ذهن و سفرههای ما؟
در سال ۱۴۰۴، سه رخداد مهم نشان داد که شکل رویارویی دشمن با ایران تغییر کرده است.
۲۳ خرداد ۱۴۰۴؛ عملیات غافلگیرکننده و ترور تعدادی از فرماندهان، بار دیگر نشان داد تهدید امنیتی فقط به نفوذ و رخنه محدود نمیشود. با این حال، دشمن در ادامه جنگ تحمیلی ۱۲ روزه نتوانست اراده ایران را در هم بشکند و رزمندگان اسلام با قدرت وارد میدان شدند.
۱۸ دی ۱۴۰۴؛ فراخوان جریان پهلوی برای کشاندن نیروهای خود به خیابانها، همزمان با انتشار روایتهای جنجالی و ادعاهای گسترده درباره شمار کشتهشدگان، به یک میدان بزرگ جنگ روانی تبدیل شد؛ جنگی که بخش مهمی از ظرفیت آن از دل شبکههای اجتماعی و فضای مجازی شکل گرفت.
۹ اسفند ۱۴۰۴؛ با ترور رهبر معظم انقلاب و فرماندهان نظامی، جنگی پرشدت آغاز شد؛ جنگی که در ادامه به فرسایشیشدن نبرد و گرفتارشدن دشمن در باتلاقی پرهزینه انجامید.
دشمن آمریکایی ـ صهیونیستی در هیچیک از این مراحل به اهداف اعلامی یا راهبردی خود نرسید؛ اما این به معنای کنارگذاشتن هدف فشار بر ایران نیست. برعکس، هرچه هزینه رویارویی مستقیم بیشتر شود، انگیزه برای استفاده از روشهای غیرمستقیم نیز افزایش پیدا میکند.
شگفتی چهارم دشمن چیست؟
الگوی رفتار دشمن نشان میدهد که مرحله بعد الزاماً با بمباران یا حمله زمینی آغاز نمیشود. تجربه جنگهای اخیر یک واقعیت مهم را برجسته کرده است: در جنگ نامتقارن، شکاف داخلی میتواند از هر سلاحی خطرناکتر باشد.
شگفتی چهارم ممکن است «شکاف داخلی» باشد؛ تلاش برای ایجاد انفجار اجتماعی از مسیر فشار اقتصادی، تشدید تحریمها، عملیات روانی، انتشار شایعات و تحریک احساسات عمومی.
دشمن به دنبال یک جرقه است؛ یک تصمیم اقتصادی بحثبرانگیز، یک خبر تأییدنشده، یک شایعه یا حتی یک اظهارنظر تحریکآمیز. کافی است چنین موضوعی در فضای مجازی دستبهدست شود و واکنشهای عصبی و هیجانی، آن را به بحرانی بزرگتر تبدیل کند.
ماجرای انتشار خبر افزایش قیمت بنزین در کرمان بهعنوان یک «پایلوت» و موج واکنشهای مجازی پس از آن، فارغ از صحت یا سقم اصل خبر، یک درس روشن دارد: فضای مجازی میتواند در چند دقیقه یک خبر مبهم را به یک بحران واقعی تبدیل کند.
اینجاست که باید هوشیار بود.
اگر هر شایعهای را باور کنیم، هر خبر تأییدنشدهای را بازنشر کنیم و هر اختلافی را به میدان نفرت تبدیل کنیم، در واقع بدون دریافت هیچ گلولهای، مهمات رایگان در اختیار دشمن گذاشتهایم.
شگفتی چهارم دشمن و جنگ ترکیبی
جنگ ترکیبی فقط در میدان نظامی اتفاق نمیافتد. فشار اقتصادی، تحریم، عملیات رسانهای، جنگ شناختی و تحریک شکافهای اجتماعی، اجزای یک نبرد واحد هستند.
هدف دشمن میتواند این باشد که ابتدا جامعه را از درون خسته و عصبانی کند، سپس یک بحران اجتماعی بسازد و در نهایت از آشفتگی ایجادشده برای افزایش فشار سیاسی و نظامی استفاده کند.
اما این نقشه فقط زمانی موفق میشود که ما بازی را برای او کامل کنیم.
مسئولان نیز در این میدان وظیفه سنگینی دارند. در شرایط سخت معیشتی، تصمیمهای اقتصادی باید با اقناع افکار عمومی، توضیح شفاف و درنظرگرفتن تبعات اجتماعی اجرا شوند. تصمیم درست، اگر بدون توضیح و اقناع اجرا شود، میتواند به خوراک جنگ روانی تبدیل شود.
مردم هم باید سهم خود را در این نبرد بشناسند:
هر خبر را قبل از بازنشر بررسی کنیم.
هر ادعای مهم را از مجرای رسمی پیگیری کنیم.
با شایعه، هیجان و خشم تصمیم نگیریم.
و حتی محتوای تحریکآمیزِ درست را نیز بیمحابا منتشر نکنیم.
ایران فقط با موشک و تجهیزات نظامی از خود دفاع نمیکند؛ با عقلانیت، همبستگی و هوشیاری مردم نیز دفاع میکند.
شگفتی چهارم هرچه باشد، یک چیز قطعی است: دشمن زمانی میتواند از شکافهای داخلی عبور کند که ما خودمان این شکافها را عمیقتر کنیم.
نه سادهایم که هر روایتی را باور کنیم، نه آنقدر عجول که با دست خودمان بهانه به دشمن بدهیم.
ایران قوی، فقط کشوری با قدرت نظامی نیست؛ جامعهای است که در لحظه بحران، فریب نمیخورد، هیجانزده نمیشود و سرنوشت خود را به شایعه نمیسپارد.
شگفتی چهارم را باید قبل از وقوع خنثی کرد؛ نه در خیابان، بلکه از ذهن خودمان آغاز کنیم.
انشاءالله.
نویسنده: سید محمد فاطمی
نفوذ دشمن
جریان نفوذی بیگانه در رسانهها داریم
نظم جدید خاورمیانه؛ ۷ تحول مهم و نقش ایران در بازتعریف موازنه قدرت منطقهای (۲۰۲۶)
5 واقعیت درباره جریان نفوذ در رسانه، اقتصاد و امنیت در ایران
تحلیل ایران ۲۲ فوریه ۲۰۲۶ | ۵ سناریوی مهم مذاکرات هستهای و بحران