جوان ایرانی مغلوب نشد؛ روایت رهبر انقلاب از نبرد هویت و مقاومت فرهنگی
مرور بخشی از بیانات رهبر انقلاب درباره برنامه سنگینی که برای تغییر فکر، فرهنگ و هویت جوان ایرانی در جریان است، دو واقعیت اساسی را بهروشنی آشکار میکند. نخست، نگاه عمیقاً امیدوارانه و مبتنی بر اعتماد ایشان به نسل جوان است؛ نگاهی که دقیقاً در نقطه مقابل روایتهای مأیوسانه و تحقیرآمیزی قرار میگیرد که مدعیاند نسل جدید از نظر اخلاقی، فرهنگی و اعتقادی در حال فاصله گرفتن از مبانی هویت ایرانی و اسلامی است. حضرت آیتالله خامنهای، در جایگاه رهبر و دیدبان اصلی انقلاب، که تحولات کلان اجتماعی و فرهنگی جامعه را بهصورت مستمر رصد میکنند، اساساً چنین تصویری از جوان ایرانی ندارند و این خود یک داوری راهبردی و برخاسته از شناخت عمیق میدان است، نه یک خوشبینی سادهانگارانه.
اما این نگاه امیدوارانه، به هیچوجه به معنای انکار تهاجم فرهنگی، شبیخون فکری و آسیبهایی که تمدن غرب به جوامع غیرغربی، از جمله جامعه ایرانی وارد کرده، نیست. تردیدی وجود ندارد که یورش سازمانیافته فرهنگی غرب، خسارتهایی را به بخشهایی از جامعه تحمیل کرده و ریزشهایی نیز رخ داده است. جامعه ایرانی، مانند بسیاری از جوامع دیگر، در مواجهه با فرهنگ سلطهطلب غرب بیهزینه نمانده است. با این حال، تفاوت بنیادین در اینجاست که نتیجه نهایی این تهاجم در ایران، فروپاشی برج و باروی هویتی و تمدنی نبوده است. در حالی که در بسیاری از کشورها، هویت بومی و فرهنگی بهکلی در دستگاه هاضمه تمدن سرمایهداری حل شد، فرهنگ ایرانی ـ اسلامی هرگز به بازی مغلوبه تن نداد.
راز این خوشبینی و اعتماد رهبر انقلاب، در دیدن همزمان چند واقعیت نهفته است. اگر حجم، شدت و گستره تهاجم اعتقادی دشمن را در نظر بگیریم، سیلی که با هدف ریشهکن کردن هر نوع هویت غیرغربی به راه افتاده، منطقاً باید تا امروز اثری از هویت مستقل باقی نگذاشته باشد؛ نه تاکی مانده باشد و نه نشانی از تاک. این واقعیت، محدود به دوران پس از انقلاب اسلامی هم نیست. در دوره پهلوی اول و دوم، که سیاست غربیسازی با زور و اجبار بر جامعه تحمیل میشد، نهتنها جامعه ایرانی تغییر ماهیت نداد، بلکه درست در لحظهای که این سیاستها به مغز استخوان جامعه رسید، واکنش معکوس و انفجاری رخ داد. نتیجه آن، پاسخ قاطع مردم، همراهی با رهبری الهی امام خمینی(ره)، تجمع حول پرچم توحید و سرنگونی نظام غربگرای پهلوی بود.
با پیروزی انقلاب اسلامی و تغییر جهت سیاستهای فرهنگی و هویتی، آن لایههای عمیق نهتنها تضعیف نشدند، بلکه تقویت هم شدند. راز این مقاومت تا بن دندان ملی و هویتی در برابر سونامی فرهنگی دشمن، دقیقاً در همینجا نهفته است؛ در هضم نشدن در نظام فرهنگی سرمایهداری و در حفظ هستههای معنایی مستقل. این مقاومت، صرفاً احساسی یا واکنشی نیست، بلکه بر یک پشتوانه نظری و تئوریک مستحکم استوار است. پشتوانهای ریشهدار در جهانبینی توحیدی و انسجام تاریخی و فرهنگی ایرانیان که بهسادگی قابل فتح و حذف نیست.
این پشتوانه نظری، از طریق کانونهای هویتی و فرهنگی به متن جامعه منتقل میشود و قدرت خود را در میدان واقعی نشان میدهد. همان کانونهایی که رهبر انقلاب در بیانات اخیرشان به آنها اشاره میکنند؛ انسانهایی که اهل نمازند، اهل نماز شباند، اهل مسجد و هیئت و سینهزنیاند. اینها در واقع در برابر موج عظیم تهاجم هویتی ایستادهاند و هویت دینی خود را حفظ و تقویت میکنند. این، به تعبیر رهبر انقلاب، پدیدهای بسیار باارزش است و باید قدر آن دانسته شود. برنامه اصلی نیز باید همین باشد؛ تبیین ارزشهایی که شهادت، عظمت، گذشت و ایستادگی را آفریدند و انتقال آگاهانه آنها به نسل بعد.
این کانونها و جمعیتهای همزی، هستههای زنده و مقاوم جامعهاند. تقویت آنها به معنای تقویت استحکام هویت ملی ایران است. این هستههای قدرت، دقیقاً در بزنگاههایی خود را نشان میدهند که دشمن با وقاحت و گستاخی هجوم میآورد. در چنین لحظاتی، حتی کسانی که شاید در ظاهر فاصلهای با این مفاهیم داشته باشند، ناگهان در مدار دفاع از هویت ملی قرار میگیرند. هویت ملی ایران، چه پیش از اسلام و چه پس از اسلام، هرگز از جهانبینی توحیدی جدا نبوده است. هر اندازه این جهانبینی تقویت شود، هویت ملی نیز تقویت میشود و توان ایران برای پاسخ قاطع به تجاوز دشمن افزایش مییابد.
اینها برج و باروهای تمدنی، فرهنگی و هویتی ایران عزیز است؛ آن هم در دورانی که ارتش سرمایهداری جهانی و استعمار نوین، تمام امکانات مادی، رسانهای، فکری و غریزی خود را برای فروپاشی این هستههای مقاومت بسیج کرده است. بیش از یک قرن مقاومت جامعه ایرانی در برابر سیاستهای تحمیلی پهلوی اول و دوم و سپس ایستادگی در برابر استعمار کلاسیک و نوین اردوگاه سرمایهداری غرب، برای هر ناظر منصفی یک پیام روشن دارد. هویت ملی ایرانیان ریشههایی عمیق در تاریخ و توحید دارد و هرچه این ریشهها تقویت و حمایت شوند، بر سیاهه ناکامیهای استعمار قدیم و جدید افزوده خواهد شد.